Op 12 juni is ‘Hr. Ms. de Pelikaan’ door Damen Shipyards overgedragen aan Defensie. Maar eerst moest het nieuwe marineschip van de Damenwerf in Roemenië naar Gorinchem. Voormalig werktuigkundige Cor Hollemans nam die klus op zich.
Door: Cor Hollemans
Begin mei belt Damen mij met de vraag of ik zin heb om als hoofdwerktuigkundige marineschip ‘Hr. Ms. De Pelikaan’ op te halen van de Damen-werf in het Roemeense Galatz en naar de werf in Gorinchem te varen. Als werktuigkundige heb ik veertig jaar voor Smit Internationale gevaren op haven-, kust-, terminal- en bergingssleepboten, en op mijn 58e ben ik er bij de derde reorganisatie uit gegaan. Ik had geen zin om thuis te zitten, en ben nu met 64 jaar alweer zes jaar in dienst van Transport & Offshore Services in Rotterdam. Hier houd ik me voornamelijk bezig met het overvaren van nieuw gebouwde sleepboten, de zogenaamde Deliveries, van de verschillende werven van Damen in Nederland, Roemenië en China naar de klanten op tal van plaatsen over de hele wereld. Dat het niet altijd een pretje is, spreekt voor zich: een sleepboot van nog geen 30 meter is op de oceaan maar heel klein.
De ‘overstoombemanning’ kwam van Damen en TOS Rotterdam en bestond uit acht man. Aangevuld met een bus vol marinemensen, de toekomstige bemanning. De oude Pelikaan ligt al sinds eind 2005 stil op de Antillen. Verder voeren de bouwtoezichtcommissie en een aantal monteurs mee. Al met al was het vol aan boord en voor de kombuis was het meteen de vuurdoop, die zeer goed doorstaan is.
De Pelikaan
15 mei 2006: paard en wagen
Kapitein Siem de Jong en ik vliegen van Amsterdam naar Boekarest om van daaruit in bijna vijf uur in een auto naar Galatz aan de Donau te rijden. De rit voert over een tweebaansweg die we moeten delen met trucks en af en toe een paard en wagen. Roemenië is duidelijk nog niet zo modern. Als we uitstappen voor het hotel in Galatz slaken we een zucht van verlichting: we zijn heelhuids gearriveerd.
16 mei 2006: extra bed
We gaan op weg naar de Damen-werf, die voor onze begrippen zeer groot is. In de tijd van Ceaucescu werkten er 6.000 mannen en vrouwen, nu rond de 3.000. Zij bouwen aan de lopende band schepen: container feeders, tankers, sleepboten en nu dus de Pelikaan. Persoonlijk zou ik overigens liever zien dat de bouw van een Nederlands marineschip in eigen land plaatsvindt, maar dit terzijde.
Tijdens de inspectie komen we erachter dat er nog heel veel moet gebeuren. We maken een lijst van te bestellen proviand voor onze ploeg van acht man, 32 man van de marine, diverse bouwtoezichtmensen van de marine, een aantal monteurs en één vrouw, logistiek medewerker. In totaal zijn we met 40 man. Voor haar moet een extra bed getimmerd worden in het hospitaal. We zijn wel vooruitstrevend, maar er zijn grenzen.
17 mei 2006: volledig bemande vaart
De rest van onze bemanning arriveert: de kok, de eerste en tweede stuurman, en nog een tweede werktuigkundige. De eerste werktuigkundige en de hoofdwerktuigkundige zijn al aanwezig. Hoewel de machinekamer voor de (automatische) nulwacht is bedoeld, heeft de werf besloten om een volledig bemande vaart te maken, in verband met het afstellen van het alarm en dergelijke.
18 mei 2006: uit eten
Iedereen is druk bezig met het bestellen van proviand, bunkeren, smeerolie pompen en het schip leefbaar maken. We hebben besloten om vandaag de eerste nacht aan boord door te brengen. Alleen de kombuis draait nog niet, dat betekent dat we weer uit eten ‘moeten’.
19 mei 2006: loodsen
Om 10.00 uur vertrekken we uit Galatz. De loodsen komen aan boord en dan is het let go voor de trossen. Vanaf de werf is het naar het open water van de Zwarte Zee ongeveer acht uur varen. Met de stroom mee gaat dit vliegensvlug, de Donau staat erg hoog. Het laatste stadje dat we zien, is Salina. Hier gaan de loodsen van boord en we zetten koers naar de Bosporus, waar we tegen de ochtend zullen arriveren.
20 mei 2006: de Bosporus
Voordat we de Bosporus kunnen passeren, moeten we voor anker, vanwege tijdelijk eenrichtingsverkeer. Onder de Bosporus legt men momenteel een tunnel aan, vlak naast het beroemde gebouwtje uit de James Bond-film Octopussy. Dat moet een knap staaltje techniek worden, want dit gebied is nogal gevoelig voor aardbevingen.
Om 15.00 uur kunnen we eindelijk met het konvooi mee, zodat we de Bosporus tegen de avond passeren. Dat weet men aan boord wel te waarderen, want er is een hoop bedrijvigheid op dit beroemde stukje vaarwater en er is veel te zien.
21 tot 26 mei 2006: (te) zacht water
Rustige zeedagen. We draaien op ongeveer 52 procent van het vermogen, wat neerkomt op een snelheid van 14 knopen bij een verbruik van 13 kubieke meter gasolie per dag. Alles loopt perfect. Het Roemeense drinkwater, dat niet zo best smaakt, vervangen we door ons zelfgemaakte drinkwater. Dit blijkt echter gevolgen te hebben voor de koffiemachine, die ineens dienst weigert. Een van de marinemannen verdiept zich in de handleiding en stelt vast dat de kwaliteit van het nieuwe water te goed is voor de elektronische koffiemachine (het is heel zacht water, dat heeft iets te maken met de PH-waarde); wie had dat kunnen verzinnen?!
Een ander zorgenkindje is de nieuwe ‘zelfschietende’ (zelfreinigende) separator. Deze wil niet doen wat hij beloofde te doen: gasolie filteren, reinigen en van water ontdoen. Want hij gaat telkens ‘over zijn nek’, zoals we dat noemen. De oorzaak ligt, naar we later begrijpen, in een kleine beschadiging aan de binnenkant van de bowl door metaaldeeltjes uit de leidingen. De bowl is een soort centrifuge, die alle metaaldeeltjes uit de leidingen door middelpuntvliedende kracht tegen de buitenwand aandrukt. Zo’n beschadiging krijg je vrij makkelijk op een nieuw schip.
Doordat de Middellandse Zee zeer rustig is, kunnen we een barbecue houden op het achterdek; niemand heeft er bezwaar tegen.
Netjes volgens planning arriveren we op vrijdag 26 mei om 9.00 uur in de haven van het Spaanse Malaga. Daar laten we een duikinspectie uitvoeren naar de propellers. Het zicht op de Donau was zo slecht dat het geen optie was om daar een video op te nemen. Na het inklaren gaan degenen die aan boord geen werkzaamheden hebben aan land, hetgeen verschillende stofwolken tot gevolg heeft.
De machinekamer van De Pelikaan
28 mei-31 mei 2006: postduiven
Van onze ploeg gaat van hieruit een aantal mensen naar huis: de programmeur van de computers op de brug en in de machinekamer, iemand van het bouwbureau en de logistiek medewerker, de enige vrouw aan boord. Toch varen we niet met minder man verder, want zes instructeurs versterken de ploeg vanaf Malaga. De Pelikaan is een nieuw marineschip, dus oefening in brandbestrijding is vereist. En dat gebeurt vanaf nu dus elke dag; fijn al dat alarm...
’s Middags om 16.00 uur vertrekken we richting Atlantische Oceaan. Dit keer ligt onze snelheid rond de 11 knopen, waarmee het brandstofverbruik omlaag gaat naar 6 kubieke meter per 24 uur. Dat scheelt een flinke slok op een borrel!
We kunnen vaart minderen omdat we pas op donderdag 1 juni hoeven aan te komen bij Hoek van Holland. Hier moeten nog enkele proeven gedaan worden, voor we de Nieuwe Waterweg op kunnen naar Gorinchem.
De vijf dagen na Malaga op de Atlantische Oceaan, via de Golf van Biskaje zijn aardig winderig, wat positief uitwerkt op het bierverbruik. Een zwerm postduiven die aardig de weg kwijt was, zorgt bovendien voor extra werk. De verdwaalde dieren bombarderen de Pelikaan tot mobiele duiventil, waardoor we veel mest en dode duiven moeten opruimen.
1 juni 2006: stuurproeven
Om 7.00 uur liggen we tussen de ‘paddestoelen’ bij de ingang van de Nieuwe Waterweg te wachten op de inspecteurs van het Klassebureau. Ze komen nog wat stuurproeven doen op zee. De inspecteurs arriveren met een loodstender en vertrekken op dezelfde manier, als we om 11.30 uur de Berghaven voorbijvaren.
De Dordtse spoorbrug staat om 15.15 uur voor ons open en de andere bruggen aansluitend daarop. Om 17.30 varen we de zeer krappe haven van Damen in Gorinchem binnen. Onze kapitein brengt de Pelikaan met een keurige parkeersteek in één keer voor de wal, een knap staaltje manoeuvreerwerk. Zoals het de aankomst van een marineschip waardig is, verwelkomen de verloofdes en vrouwen ons op de kade. Ook die van mij staat erbij, dat geeft toch wel een speciaal gevoel.
De overname van het schip staat gepland voor 12 juni. Een maand later vertrekt het naar de Nederlandse Antillen, alwaar het schip hopelijk nog vele jaren dienst zal doen. Voor ons is een mooie reis ten einde, en daarmee weer een bijzondere ervaring. Nu is het tijd voor verlof en dan: op naar de volgende delivery, een nieuwe verrassing.
Hr. Ms. Pelikaan A804
De Pelikaan is het eerste Nederlandse marineschip dat geheel in het buitenland is afgebouwd en op eigen kracht naar Nederland is gevaren. Het Logistic Support Vessel is modern ingericht. De messroom met bar en zithoek is ter ontspanning voorzien van platte tv-schermen en heeft een beamer met scherm voor instructie. De kombuis is eveneens zeer modern en voorzien van alle benodigde apparatuur. In de afzuigkappen kan bij brand een watermistscherm gespoten worden, zodat de schade beperkt blijft. De mariniers zijn ondergebracht in hutten met 12 kooien, 3 boven elkaar, maar dat is slechts voor korte tijd, tijdens het vervoer tussen de eilanden.
Aan boord is een watermaker geïnstalleerd die 6 kubieke meter drinkwater per dag kan genereren. De drinkwatertanks kunnen 100 kubieke meter water bevatten, zodat er in geval van nood ook water voor derden is.
Het schip is voorzien van een zware dekkraan die de twee ruimen kan bedienen en 20-voets containers, trucks en boten kan tillen om ze op de luiken te plaatsen. Aan stuurboord voor bevindt zich een extra kraan voor het overboord zetten van de snelle RHIB (Rigid Hulled Inflatable Boat), bakboord achter staat op het eerste dek nog een proviandkraantje.
Op het achterschip komt een klimplatform en treden met een te openen verschansing, zodat de mariniers vanuit rubberboten aan dek kunnen klimmen wanneer de Pelikaan op lage snelheid vaart. Het gehele schip is uitgerust met watermistbrandbestrijding. Tot slot komt er nog bewapening aan boord, de Pelikaan is tenslotte een marineschip.
De Pelikaan zal verschillende taken vervullen in het Caribisch gebied. Het schip zal ondersteuning bieden bij operaties en oefeningen van het Korps Mariniers en de Kustwacht van de Nederlandse Antillen en Aruba, hulp bieden bij operaties van het stationsschip van de marine dat permanent in het gebied is gestationeerd voor rechtshandhaving, kustwachtoperaties en drugsbestrijding. Ook bij natuurrampen kan de Pelikaan te hulp schieten, met materieel, personeel en humanitaire hulpgoederen.
Technische specificaties
Type: DAMEN LSV 6513
Bouwnummer: 551004
Lengte over alles: 65,4 m
Breedte: 13.2 m
Diepgang: 3 m
Bunkercapaciteit: 250 m3
Bemanning: max. 77 p (14 + 15 Special crew + 48 mariniers)
Voortstuwing: 2 hoofdmotoren Caterpillar 3516 B TA (elk 1.491 kW bij 1.600 rpm); 2 schroeven, diameter 2 m, achter iedere schroef een roer; 2 Caterpillar-generatoren C 18-ta van 548 kva 60 hz; 1 noodgenerator van Caterpillar
